2025 yılının başıyla birlikte Çin'de üretilip ithal edilen otomobillere uygulanan ek gümrük vergisi oranı %40'tan %50'ye çıkarıldı. 31 Aralık 2024 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan düzenleme, 1 Ocak 2025 itibarıyla yürürlüğe girdi. Kararın amacı yerli üretimi desteklemek; ancak pazar dengelerine etkisi şimdiden dikkat çekiyor.
Kararın ayrıntıları
- Ek gümrük vergisindeki artış, Çin menşeli içten yanmalı motorlu ve şarj edilemeyen (konvansiyonel) hibrit otomobillerde öne çıkıyor.
- Bu artışla birlikte söz konusu araçlarda toplam gümrük vergisi %60 seviyesine ulaşıyor.
- Elektrikli ve şarj edilebilir hibrit (PHEV) otomobillerde ek vergi oranı %40'ta sabit kaldı.
Ek gümrük vergisi, ithal ürünlere normal gümrük vergisinin üzerine eklenen bir vergidir. Oranın yükselmesi, ithal edilen aracın maliyetini ve dolayısıyla satış fiyatını doğrudan etkiler. Düzenleme, ithal otomobillerin maliyetini artırarak yerli üretimin rekabet avantajı kazanmasını hedefliyor.
Uzmanlar ne diyor?
Otomotiv veri analizi şirketi Cardata'nın CEO'su Hüsamettin Yalçın, düzenlemenin çoğunlukla Çinli otomobil markalarını hedef aldığını belirtti:
"Bu karar, yerli üretimi desteklemek ve pazar payını artırmak amacıyla alındı. Ancak ithal benzinli ve hibrit araçların maliyetlerini önemli ölçüde yükseltecek."
EBS Danışmanlık Genel Müdürü Erol Şahin ise bu adımın yerli otomobil projelerine yönelik teşvikin bir parçası olduğunu ifade etti:
"Çin menşeli otomobillerde maliyetlerin artması, yerli üretimi daha cazip hâle getirecek. Özellikle elektrikli otomobil projelerinde öne çıkan yerli markalar bu düzenlemeden fayda sağlayabilir."
Şahin, kararın ithal Çin menşeli araçların fiyatlarında yaklaşık %10 oranında artışa yol açabileceğini de belirtti. Bu artış, özellikle Chery ve MG gibi markaların rekabet gücünü azaltabilir.
Pazar dinamiklerinde beklenen değişiklikler
Çinli otomobil markaları son yıllarda Türkiye pazarında önemli bir büyüklüğe ulaşmıştı. Ancak 8 Temmuz 2024'te getirilen %40'lık ek gümrük vergisinin ardından bu markaların pazar payında düşüş gözlendi. Yeni yılda uygulamaya konan %50'lik oran bu eğilimi hızlandırabilir.
Buna karşın BYD gibi bazı Çinli markalar, Türkiye'deki pazar koşullarına uyum sağlamak için adımlar atıyor. BYD'nin Manisa'da kuracağı üretim tesisi, markanın Türkiye'deki varlığını sürdürme kararlılığını gösteriyor. Yerel üretim hem maliyetleri düşürecek hem de yerli üretim avantajından yararlanılmasını sağlayacak bir hamle olarak dikkat çekiyor.
Yerli otomobil için fırsat
Vergi oranlarındaki bu düzenleme, yerli otomobil projelerine olan ilgiyi artırabilir. Togg gibi elektrikli otomobil projeleri, teknolojik altyapıları ve çevreci yaklaşımlarıyla bu ortamdan fayda sağlayabilir. Yerli üretim, Türkiye'nin otomotiv sektöründeki rekabet gücünü artırmak açısından yalnızca ekonomik değil, stratejik bir adım olarak da değerlendiriliyor.
Değerlendirme
1 Ocak 2025'te yürürlüğe giren yeni gümrük vergisi düzenlemesi, hem ithal Çin menşeli otomobiller hem de yerli üretim için kritik bir dönüm noktası olacağa benziyor. Kararın uzun vadeli etkilerini görmek için sektördeki gelişmeleri yakından takip etmek gerekecek.