Akü, motoru çalıştıran ve araç kapalıyken elektrikli donanımları besleyen temel parçadır; ömrünü doldurduğunda değiştirilmesi kaçınılmazdır. Doğru sırayla yapıldığında akü değişimi çoğu araçta evde de yapılabilecek basit bir işlemdir. Aşağıda akünün bittiğini nasıl anlayacağınızı ve değişimi adım adım nasıl yapacağınızı bulabilirsiniz.
Akünün bittiğini nasıl anlarsınız?
Akü genellikle birdenbire değil, bazı belirtiler vererek zayıflar. Şu işaretlerden birini fark ederseniz akünüzü kontrol ettirin:
- Marş motorunun yavaş ve zorlanarak dönmesi, özellikle soğuk sabahlarda geç çalışma
- Motor çalıştırılırken farların, iç aydınlatmanın veya göstergelerin belirgin şekilde sönükleşmesi
- Gösterge panelinde akü veya şarj uyarı ışığının yanması
- Akü gövdesinde şişkinlik, çatlak veya sızıntı
- Kutup başlarında beyaz ya da yeşilimsi korozyon birikmesi
Kesin sonuç için akünün voltajını ve marş performansını ölçmek gerekir. Bir multimetreyle yapılan ölçümde, araç bir süre kullanılmadan beklemişken tam dolu bir akü yaklaşık 12,6 volt civarında değer gösterir. Değer belirgin şekilde düşükse akü zayıflamış olabilir. Servislerdeki akü test cihazları ise akünün marş anındaki gücünü de ölçerek daha güvenilir bir sonuç verir.
Belirtiler her zaman aküden kaynaklanmaz. Şarj dinamosu arızası veya araç kapalıyken akım çeken bir donanım da aküyü sürekli boşaltabilir. Yeni akü kısa sürede yine bitiyorsa şarj sistemini kontrol ettirin.
Doğru aküyü seçmek
Yeni akü, aracınızın kullanım kılavuzunda belirtilen değerlere uygun olmalıdır. Seçim yaparken şunlara dikkat edin:
- Kapasite (Ah) ve marş akımı (A): Üreticinin önerdiği değerlerin altına inmeyin.
- Ölçü ve kutup yönü: Akü yuvasına oturmalı, artı ve eksi kutuplar kabloların bulunduğu tarafla uyumlu olmalıdır.
- Teknoloji: Start-stop sistemli araçlar genellikle EFB veya AGM tipi akü gerektirir. Bu araçlara standart akü takmak, akünün kısa sürede bozulmasına yol açabilir.
Bazı yeni nesil araçlarda akü değiştirildikten sonra yeni akünün aracın enerji yönetim sistemine tanıtılması gerekir. Aracınızda bu işlem gerekiyorsa değişimi bir servise yaptırmanız daha doğru olur.
Gerekli malzemeler ve güvenlik önlemleri
Akü değişimi için genellikle şu malzemeler yeterlidir:
- Kutup başı ve sabitleme parçasına uygun anahtar veya lokma takımı
- Koruyucu eldiven ve gözlük
- Kutup başlarını temizlemek için tel fırça
- İsteğe bağlı olarak kutup başı koruyucu sprey veya gres
Akülerin içinde aşındırıcı asit bulunur ve şarj sırasında yanıcı gaz açığa çıkabilir. Bu yüzden işlemi iyi havalandırılan bir yerde yapın, akünün yakınında sigara içmeyin ve kıvılcım çıkaracak hareketlerden kaçının. Anahtarın aynı anda iki kutba ya da artı kutup ile kaportaya değmemesine özellikle dikkat edin; bu kısa devre yaralanmaya ve elektrik arızasına neden olabilir.
Akü adım adım nasıl değiştirilir?
Eski akünün sökülmesi
- Kontağı kapatın, anahtarı çıkarın ve tüm elektrikli donanımların kapalı olduğundan emin olun.
- Motor kaputunu açın ve aküyü bulun. Bazı araçlarda akü bagajda veya koltuk altında yer alabilir.
- Önce eksi (-) kutup kablosunu sökün ve kutuptan uzaklaştırın.
- Ardından artı (+) kutup kablosunu sökün.
- Aküyü yuvasında tutan sabitleme parçasını gevşetip çıkarın.
- Aküyü dik tutarak ve devirmeden yerinden kaldırın. Aküler ağırdır; kaldırırken belinizi zorlamamaya dikkat edin.
Yeni akünün takılması
- Akü yuvasını ve kablo uçlarını temizleyin; korozyon varsa tel fırçayla giderin.
- Yeni aküyü, kutupları doğru tarafa gelecek şekilde yuvasına yerleştirin.
- Sabitleme parçasını takarak akünün sarsıntıda oynamamasını sağlayın.
- Önce artı (+) kutup kablosunu bağlayın.
- Sonra eksi (-) kutup kablosunu bağlayın.
- Kutup başlarını elle oynatamayacağınız kadar sıkın, ancak aşırı kuvvet uygulayıp kutbu zorlamayın.
Sökerken önce eksi, takarken önce artı kutupla işlem yapmak, kısa devre riskini en aza indiren doğru sıralamadır.
Değişim sonrası kontroller
Bağlantıları tamamladıktan sonra aracı çalıştırın ve gösterge panelindeki uyarı ışıklarının sönüp sönmediğini kontrol edin. Akü bağlantısı kesildiği için radyo ayarları, saat, cam açma hafızası gibi bazı ayarlar sıfırlanmış olabilir; kullanım kılavuzundaki yönergelerle bunları yeniden ayarlayabilirsiniz.
Araç çalışmıyor veya elektrikli donanımlarda sorun görüyorsanız önce bağlantıların sıkılığını ve kutupların doğru takılıp takılmadığını kontrol edin. Sorun devam ederse bir servisten destek alın.
Eski aküyü geri dönüşüme verin
Aküler kurşun ve asit içerdiği için çevreye ciddi zarar verebilir; çöpe atılmamaları gerekir. Atık aküleri akü satıcılarına, servislere veya atık toplama noktalarına teslim etmek hem çevreyi korur hem de yasal bir sorumluluktur. Yeni aküyü aldığınız yer, eski aküyü genellikle teslim alır.
Akü ömrünü uzatmak için öneriler
- Kutup başlarını temiz ve kuru tutun, korozyonu düzenli aralıklarla temizleyin.
- Kısa mesafeli kullanımın ağırlıkta olduğu dönemlerde ara ara daha uzun bir sürüş yaparak akünün şarj olmasına fırsat verin.
- Motor kapalıyken farları, klimayı veya multimedya sistemini uzun süre açık bırakmayın.
- Aracı uzun süre kullanmayacaksanız akünün eksi kutbunu ayırın veya akü şarj koruyucu kullanın.
- Bakım gerektiren (kapaklı) akülerde elektrolit seviyesini kontrol edin; gerekirse yalnızca saf su ekleyin. Günümüzde yaygın olan bakımsız akülerin kapakları açılmamalıdır.
Özet
Akü değişiminde başarının anahtarı doğru akü seçimi ve doğru sıralamadır: Sökerken önce eksi, takarken önce artı kutup. İşlemden sonra bağlantıları ve uyarı ışıklarını kontrol edin, eski aküyü geri dönüşüme verin. Aracınız start-stop sistemliyse veya akü tanıtma işlemi gerektiriyorsa değişimi bir servise bırakmak en güvenli yoldur.